سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه

37

سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )

پنجشنبه از اطراف بلوكات به آنجا آمده ، ما يحتاج خود را تا هفتهء ديگر خريدارى مىكنند و از دو طرف راه خروج و دخول دارد . حمام بزرگى نيز ميرزا عبدالوهاب مستوفى در سمت يك درب بازارچه ساخته كه از رختكن آن دربچه‌ها به صحرا باز مىشد و خيلى باصفا است . وجه تسميهء شاه آقاجى را به اختلاف گفتند ، بعضى را عقيده اين بود درخت بزرگى در آنجا بوده است ؛ به واسطهء بزرگى و ارتفاع آن معروف به شاه آقاجى است و اين لفظ نظير شاهراه است ؛ و لفظ آقاج در تركى به معنى درخت است و اعتقاد سايرين اين بود كه يكى از سلاطين در آنجا به دست خود درختى غرس كرده بوده است ؛ به اين مناسبت به اين اسم موسوم شده است . بالجمله چون محل باصفايى بود در باغچهء محمد نام مستأجر آن پياده شدم ، صرف نهار كردم . عمارت آن در وسط باغ به قانون گيلانى ، فوقانى و تحتانى آن را از چوب ساخته ، بام آن را از سُفال پوشانيده‌اند . از آنجا حركت كرده به منزل رفتيم . بازارچهء دوشنبه را كه در سنكر است تماماً از آجر و گچ ساخته‌اند . بانى آن معين‌البحار گيلانى و جمعى ديگر بودند . حالا به اكبرخان بيگلربيگى سرتيپ و حاكم انزلى انتقال يافته است . اين بازارچه بهتر از بازارچهء شاه آقاجى است و در سردرب آن بالاخانه‌ها ساخته‌اند . در آنجا نزول كرديم و درخت آزاد مدوّرى كه در هيئت شبيه به درخت نارون است در برابر بالاخانه‌ها واقع بود كه بسيار خوش وضع مىنمود . بيگلربيگى در اين منزل مهماندارى كرده ، رسم انسانيت را به عمل آورد . والى و يحيى ميرزاى نايب‌الحكومه و محمودخان فومنى و ميرزا محمدعلى لاهيجانى ديوان‌بيگى وعلىخان مشيرالوزاره و ميرزا طاهر پسر ميرزا عبدالوهاب مستوفى تا به آنجا به استقبال آمده ، عصر مراجعت نمودند . سه‌شنبه بيست و چهارم رمضان پنج ساعت به غروب مانده از سنكر حركت كردم . والى و مستقبلين ديروز مجدّداً در ساعت حركت از شهر آمده حاضر بودند . نايب اول قونسول‌گرى روس كه بعد از فوت قونسول ، مُدير قونسولخانه است ، يدكى فرستاده بود . در بين راه رسيد ، داخل قطار يدك‌ها كردند . از سنكر تا شهر رشت دو فرسخ مسافت است و حركت رو به شمال و ما بين شمال و مشرق است . در يك فرسخى شهر برادر و اقوام مرحوم ميرزا زكى نايب به استقبال آمده در سر راه ايستاده بودند . درشكه را نگاه داشته به